گفتوگو با سفیر ژاپن؛ دیپلماسی، هند و اقیانوسیه و پیوندهایی که پابرجا میمانند
وقتی سفیر ژاپن با دانشجویان تیلورز به گفتوگو نشست، بحث از تعارفهای رسمی گذشت و به پرسشهای دشواری رسید که چهره منطقه را تعیین میکنند.
سالن LT28 پر از جمعیت بود وقتی شیکاتا نوریوکی، سفیر ژاپن در مالزی، روبهروی سفیر داتو دکتر ایلانگو کاروپانان، استاد مدعو دانشگاه تیلورز و دبیر مجموعه نشستهای دیپلماتهای برجسته، نشست.
نشست با سخنان خوشامدگویی پروفسور دکتر بری وین، رئیس دانشگاه تیلورز، آغاز شد و پروفسور دکتر فادی چارچار، معاون پژوهشی، و پروفسور دکتر روزَینی خیرالدین، رئیس دانشکده علوم انسانی و علوم پایه، در آن حضور داشتند.
موضوعات نشست گستره تعامل ژاپن با منطقه را در بر گرفت: تجارت، سرمایهگذاری، همکاری توسعهای، تابآوری انرژی، دیپلماسی فرهنگی، و این پرسش کلیتر که ژاپن چگونه جایگاه خود را در منطقه هند و اقیانوسیهای تعریف میکند که رقابت قدرتهای بزرگ در آن شدت گرفته است.
اما آنچه به این گفتوگو بافت خاص خود را داد، تنوع موضوعات نبود، بلکه لحن پرداختن به آنها بود. در فضایی دانشگاهی و به دور از نشستهای خبری و بیانیههای رسمی، سفیر شیکاتا توانست از ماهیت لایهلایه و محتاطانه سیاست خارجی ژاپن به شکلی سخن بگوید که بهندرت در مجامع عمومی شنیده میشود.
این گفتوگو روشن کرد که ژاپن به منطقه هند و اقیانوسیه صرفاً به چشم صحنهای راهبردی یا نظامی نگاه نمیکند. سفیر در عوض چشماندازی را تشریح کرد که بر دیپلماسی، مشارکت توسعهای و امنیت اقتصادی استوار است؛ چشماندازی که به حساسیتهای آ.سه.آن توجه دارد و به اصل محوریت این اتحادیه پایبند است.
نکته مهم اینکه ژاپن نه به عنوان بازیگری بیرونی که چشماندازی منطقهای را تحمیل میکند، بلکه به عنوان شریکی دیرینه معرفی شد که در کنار آ.سه.آن برای حفظ محیطی باز، باثبات و مبتنی بر قواعد در منطقه کار میکند. برای دانشجویانی که این مفاهیم را در کلاسها و منابع درسی دیده بودند، شنیدن آنها از زبان یک دیپلمات شاغل وزن دیگری داشت.
دانشجویان در مرکز گفتوگو
دانشجویان رشته کارشناسی علوم اجتماعی در گرایش روابط بینالملل آماده آمده بودند و پرسشهایشان در سطح نماند. آریسا درباره تحول کمکهای رسمی توسعهای ژاپن و تغییر اولویتهای آن در طول زمان پرسید. مارک رابطه خواهرخواندگی شهرهای ایپوه و فوکوئوکا را دستمایه طرح پرسش درباره همکاری مردم با مردم کرد. لویاندو موضوع خودمختاری راهبردی در هند و اقیانوسیه را مطرح کرد. سانکا بر امنیت غیرسنتی و الگوی دیپلماتیکی که ژاپن در پاسخ به آن پرورانده تمرکز کرد و دارلین درباره امنیت و تابآوری انرژی پرسید.
این پرسشها در کنار هم، گفتوگو را از دیپلماسی در سطح کلان به بحثهای سیاستی مشخصی رساندند که در عمل جوامع، زنجیرههای تأمین و روابط دوجانبه را شکل میدهند. این پرسشها چیزی هم درباره خود رشته آشکار کرد: دانشجویانی که میتوانند رابطه خواهرخواندگی دو شهر یا پرسشی درباره تابآوری انرژی را وارد گفتوگو با یک سفیر شاغل کنند، دانشجویانی هستند که درسهایشان را درونی کردهاند، نه اینکه صرفاً از بر کرده باشند.
پاسخهای سفیر شیکاتا این موضوعات را در واقعیت زیسته کار دیپلماتیک ریشهدار کرد. درباره پیوندهای مردم با مردم، این گفتوگو تأیید کرد که روابط مالزی و ژاپن تنها دولت با دولت یا کسبوکار با کسبوکار نیست، بلکه از راه شهرها، نهادها، دانشجویان و تبادل فرهنگی پیوسته در طول دههها ساخته میشود.
پرسش مارک درباره خواهرخواندگی ایپوه و فوکوئوکا بهویژه در ملموس کردن این موضوع مؤثر بود: نشان داد رابطه دوجانبه چگونه به آموزش، تبادل جوانان، دیپلماسی فرهنگی و پیوندهای اجتماعی گسترش مییابد؛ پیوندهایی که از عمر هر دولت یا هر توافق تجاری بیشترند. درباره خودمختاری راهبردی و امنیت غیرسنتی هم نشست نشان داد ژاپن چگونه همکاری امنیتی گزینشی را با ابزارهای اقتصادی و توسعهای ترکیب میکند تا نفوذ خود را حفظ کند، بیآنکه انتخابهای منطقه را در قالبی دوگانه محصور کند.
پنج نشست، یک مسیر روشن
این پنجمین نشست از مجموعهای است که پیشتر میزبان نمایندگان ارشد سنگاپور، آ.سه.آن، ایالات متحده و هند بوده است. افزوده شدن سفیر ژاپن نقطهای در تحول این مجموعه است که آن را از یک قالب رویدادی امیدبخش به برنامهای با هویت شناختهشده و دامنه رو به گسترش در جامعه دیپلماتیک مالزی تبدیل کرده است.
قالب برنامه همچنان در حال تحول است. میزبانی از یک سفیر شاغل نوعی یادگیری میسازد که سخنرانی مهمان و پنل سیاستی نمیتوانند بازآفرینی کنند. دانشجویان دیپلماسی را از دور تماشا نمیکنند؛ مستقیماً با آن درگیر میشوند، پرسشهایی میپرسند که یک سفیر شاغل ناگزیر باید جدی بگیرد، و در لحظه میبینند اولویتهای دیپلماتیک چگونه صورتبندی، مذاکره و تبیین میشوند. از مسیرهای احتمالی برای نشستهای آینده میتوان به جلسات توجیهی ساختارمند پیش از نشست، دورهای پرسش رسماً دانشجومحور، و جلسات جمعبندی کوچکتر پس از رویداد اشاره کرد که به شرکتکنندگان امکان میدهد شنیدههایشان را در فضایی صمیمیتر پردازش کنند.
پیوند رشته با جامعه دیپلماتیک
اهمیت این نشست فراتر از خود برنامه است. برای رشته کارشناسی علوم اجتماعی در گرایش روابط بینالملل، توانایی میزبانی از یک سفیر شاغل یک پیام دارد: اینکه این رشته از سوی جامعه دیپلماتیک مالزی به عنوان یک بستر دانشگاهی معتبر شناخته میشود و دانشجویانش مخاطبانی جدی به شمار میآیند.
تعامل تیلورز با حضور دیپلماتیک ژاپن در مالزی گستردهتر از یک رویداد است. این رشته رابطهای پابرجا با بنیاد ژاپن در کوالالامپور دارد؛ بازوی مهم دیپلماسی فرهنگی که با کار دیپلماسی عمومی سفارت پیوند نزدیک دارد. این رابطه سال گذشته با دریافت گرنتی برای پژوهش دانشگاهی درباره دیپلماسی غذایی ژاپن تقویت شد؛ همکاریای که علاقه این رشته به پیوند دادن پژوهش روابط بینالملل با دیپلماسی، فرهنگ و تعامل منطقهای را نشان میدهد. این نشست بر همین پایه بنا شد و راه را برای مسیرهای تازه همکاری در حوزه مشارکت دانشجویی، برنامههای فرهنگی و پژوهش گشود.
در سطح دانشگاه، مجموعه نشستهای دیپلماتهای برجسته مستقیماً به برنامه بینالمللیسازی تیلورز کمک میکند. این مجموعه، بینالمللی شدن را نهفقط از راه برنامههای تبادل دانشجو یا مشارکتهای رسمی نهادی، بلکه از راه گفتوگوی مستمر با افراد و نهادهایی که به امور منطقهای و جهانی شکل میدهند، به تجربه روزمره دانشگاهی وارد میکند. با قرار دادن دانشجویان در مرکز این گفتوگو، این نشست پیوند میان نگاه بینالمللی یک دانشگاه و تجربه دانشجویی از معنای مطالعه، اندیشیدن و پرسیدن درباره جهان را آشکار کرد.
مجموعه نشستهای دیپلماتهای برجسته از برنامههای شاخص رشته کارشناسی علوم اجتماعی در گرایش روابط بینالملل دانشگاه تیلورز است و برای ارتباط مستقیم دانشجویان با سفیران، دیپلماتهای ارشد و متخصصان سیاست خارجی طراحی شده است.